ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਰਸੋਵਾ ਨੇੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੀਬ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 18 ਇੰਟਰਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 13 ਕੇਬਲਾਂ ਲੈਂਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਬਲਾਂ ਯੂਰਪ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੱਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਗਭਗ 95% ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕੇਬਲਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਰੀ-ਰੂਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਲੈਕਆਊਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2025 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਡੇਟਾ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲਗਭਗ 20% ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੀਬ 3% ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਕੇਬਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 18 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੇਬਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 11, 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲਾਂ ਦੀ ਆਮ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ ਲਾਈਫ ਕਰੀਬ 25 ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਰਿਪੇਅਰ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੇਬਲ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਲਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਕੇਬਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 150 ਤੋਂ 200 ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲ ਫਾਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਲ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਐਂਕਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
AI ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਗੀ ਮੰਗ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸਮਰੱਥਾ 2020 ਵਿੱਚ 375MW ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 1,575MW ਹੋ ਗਈ ਹੈ। AI ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਊਡ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਡੇਟਾ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਕੇ ਹੋਰ ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ ਮਨਜ਼ੂਰੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੇਬਲ ਰੂਟ, ਘਰੇਲੂ ਰਿਪੇਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਇਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਬਮਰੀਨ ਕੇਬਲ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ I-2SEA ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ ਅਤੇ ਮਛਲੀਪਟਨਮ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਚੇੱਨਈ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਵਧਾਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੇਬਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
#saddatvusa #bharat #internetsafety #connectivity #NewsUpdate