ਕਾਠਮੰਡੂ – ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਿਆਨਕ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੋਦਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ। ਰਾਸੁਵਾਗਾਧੀ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੈਮਰੇ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਗਏ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਸੁਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਕੜ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਮੰਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 165 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ।
ਲਾਪਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ 178 ਭਾਰਤੀ, 65 ਅਮਰੀਕੀ, 53 ਯੂਕਰੇਨੀ, 51 ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ, 33 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ 25 ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਾਊਂਟ ਕੈਲਾਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਸਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾਅ ਰੁਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 60 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ 4.4 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਫ੍ਰਾਸਟ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭੂਸਖਲਨ, ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਧਸਾਅ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵੀ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ 5 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।