ਨਿਊਯਾਰਕ – ਯੂਐੱਨ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਰਕੇਟਰ ਵਰਲਡ ਮੈਪ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜਿਹੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਟੋਗੋ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਸੀ।
“Correct the Map” ਨਾਮਕ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਸਮੇਤ 164 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ 6 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਐੱਨ ਦੀ ਇਹ ਵੋਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕਿਉਂ ਗਲਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੇਰਾਰਡਸ ਮਰਕੇਟਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਰਕੇਟਰ ਮੈਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਾਗਜ਼ ’ਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਕਾਰਨ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗਾੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਧਰੁਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਮਰਕੇਟਰ ਮੈਪ ’ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ 2018 ਵਿੱਚ Equal Earth projection ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਵਿਰੋਧ?
ਅਮਰੀਕੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨੇ ਯੂਐੱਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਤੇ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਕਸ਼ੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹੀ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।